Home News उर्लाबारी अपडेट : छलफलमा बसेकी सदिक्षा एक्का*सी उ*फ्रदै निस्किन के भयो भित्र...

उर्लाबारी अपडेट : छलफलमा बसेकी सदिक्षा एक्का*सी उ*फ्रदै निस्किन के भयो भित्र | अन्तिम निर्णय आयो

458
0

उर्लाबारी अपडेट : छलफलमा बसेकी सदिक्षा एक्का*सी उ*फ्रदै निस्किन के भयो भित्र | अन्तिम निर्णय आयो

याे समचार पनि पढ्नुहोस्
कविशिरोमणि लेखनाथ पौड्यालले उपर्युक्त पद्य १०५ वर्षअघि वसन्त ऋतुका बारेमा लेखेका हुन् । उनले ‘ऋतुविचार’ खण्डकाव्यमा यसरी नै सबै ऋतुको सटीक वर्णन गरेका छन् । माथिका कवितापंक्तिले वसन्त आगमनको महत्त्वलाई उजागर गरेका छन्, प्रकृति–मानव सम्बन्ध अनुपम रहेको खुलाएका छन् ।

अंग्रेजीमा ‘स्प्रिङ’ भनिने र उत्पत्तिको अर्थ राख्ने यो याम वार्षिक जीवन–ऊर्जाको मुख्य आधार हो । हामी उत्तरी गोलार्द्धको हिमालय शृंखलाको काखमा अवस्थित छौं । हरेक वर्ष यति नै बेला यो पाखोको जीवन–ऊर्जाका लागि प्रकृतिको बैंस फर्किन्छ । अहिले हामीले जीवनचक्रको यो पेचिलो सत्यलाई आत्मसात् गर्न छाडेका छौं, जसका कारण मानव–प्रकृति अन्तरसम्बन्धको जालो निरन्तर कमजोर हुँदै गइरहेको छ । परिणामतः खाना, खेतीपाती, जलवायु र समग्र प्रकृतिमा व्यापक फेरबदल आएको छ ।

हाम्रो यस्तो ऊर्जाशील वसन्तको सुरुआत अर्थात् हाम्रो जीवन–ऊर्जाको पात्रो माघे झरीले हिउँदमा धुम्मिएको मधेस खुलेसँगै, शीतलहर र पहाडको सिरेटो सकिएसँगै सुरु हुन्छ । यही बेला प्रकृतिले उत्तरतर्फ ढल्किने पृथ्वीको सतहमा वार्षिक जीवन–ऊर्जाका लागि उपयुक्त घामपानीको बन्दोबस्त मिलाउँछ । हिउँदमा सुषुप्त रहेको हावापानी घामको तातोले सक्रिय हुन्छ । यसले नै हाम्रो जीवन–ऊर्जाको मूल आधार वनस्पति जगत्मा रौनक ल्याउने हो । यही ऊर्जाका आधारमा समग्र जीवन पद्धति चलायमान हुन्छ ।

धेरै वर्षदेखि यस्तो झरी भने राम्ररी हुन सकेको छैन । यदाकदा हुने हिउँदे झरी पनि सबैतिर भएको छैन । खास गरी मध्यपहाड र तराईमा माघे झरी त हुनै छोडेको छ । हप्तादिनभन्दा बढी हुने झरी हामीले प्रकृतिलाई तहसनहस बनाउँदै लगेकाले सुस्ताउँदै गएको हो । काठमाडौं खाल्डोमा पोहोरसम्म एक–दुई दिन परेको पानी यो वर्ष दुई–चार छिटा परेर टर्‍यो ।

यसरी हप्तौंसम्म पर्ने झरी अब कवितामा मात्रै सीमित हुने जोखिम बढेको छ । यसलाई उस्तै गरी फर्काउन त कति सकिएला, तर प्रकृतिसम्मत खेती प्रणाली अपनाएर स्वच्छ खेतीपातीबाट स्वस्थ खान पाउने हाम्रो र भावी पुस्ताको हक स्थापित गर्न भने अझै पनि सकिन्छ । तर यो मर्म आत्मसात् गर्ने किसानीको गौरवमय परम्परा उन्नत बनाउनु यसको पूर्वसर्त हो ।

यस गोलार्द्धमा खानाका लागि गरिने उत्पादनका मुख्य सबै कर्म र प्रकृतिको सृष्टि थाम्ने मर्मको सम्मान विभिन्न सांस्कृतिक चाडपर्वहरू, जस्तै : वसन्त पञ्चमी, शिवरात्रि, होली, उँधौली, सतुवान उत्सव मनाएसँगै सुरु गरिन्छ । यी उत्सवहरू खानाका लागि खेतीपाती गर्ने किसानले सृष्टि थाम्न जुरमुराएको बीउ, पालुवा र फक्रिँदै गरेको कोपिलाको स्वागत गर्ने उत्कृष्ट अवसर हुन् । यस्ता अरू हजारौं उत्सव विभेदको पर्खालमा चेपिएर बसेका छन् । यी संस्कृतिलाई यिनै बीउजस्तै उम्रिन, हुर्कन र कोपिलाजस्तै फक्रिन र फल्न दिने दिन कहिले आउला ?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here